جراحی فک

جراحی فک چیست؟

جراحی فک یا ارتوگناتیک، جراحی‌ای می‌باشد که جهت اصلاح ناهنجاری‌های فکی صورت می‌گیرد. اصطلاح ارتوگناتیک” کلمه‌ی یونانی “orthos” به معنی صاف کردن و “gnathic” به معنی فک می‌باشد؛ بنابراین ارتوگناتیک به معنی صاف کردن فک می‌باشد. امروزه در پزشکی، جراحی فک به ‌منظور صاف کردن و تنظیم مجدد فک انجام می‌شود.

 

 

چه کسانی به جراحی فک نیاز دارند؟

  •  فک دارای نقص‌های مادرزادی
  • درد مزمن فک یا درد مزمن مفصل فک
  • تنفس غیرارادی از راه دهان و خشک شدن دهان
  • کسانی که در حالت عادی، لب‌هایشان روی‌هم قرار نمی‌گیرد
  • آسیب‌دیدگی فک، در اثر ضربه یا حادثه
  • افراد دارای مشکل اوپن بایت (فاصله‌ی بین دندان‌های بالا و پایین وقتی‌که دهان بسته است(
  • بیرون‌زدگی فک
  • عقب رفتگی فک پایین و چانه
  • تومور فکی
  • عدم تقارن صورت از روبرو و پهلو
  • مشکل در جویدن و گاز زدن غذا
  • آپنه‎ی انسدادی خواب (به‌وسیله خروپف هنگام خواب یا خرناس کشیدن تشخیص داده می‌شود).
  • ساییده شدن بیش ‌از حد دندان‌ها
  • خشک شدن دهان ناشی از تنفس دهانی مزمن

خیلی از افرادی که جراحی فک داشته‌اند، کسانی بوده‌اند که قبل از تشخیص پزشک از مشکل خودآگاهی داشته‌اند، اما از راه‌های درمانی آگاه نبوده‌اند، به همین دلیل وقتی راه درمان به آن‌ها گفته می‌شود دچار سردرگمی می‌شوند و فکر می‌کنند این‌ یک عمل بی‌رحمانه است و فقط باید در شرایط وخیم از این روش‌ها استفاده شود.

 

 

 

علت عدم هماهنگی در عملکرد و ظاهر فک

فک نیز همانند سایر قسمت‌های بدن، با رشد و نمو عادی فرد کامل می‌شود. اما گاهی ممکن است به دلیل ناهماهنگی‌هایی، فرآیند رشد فک متوقف و یا زودتر از موعد مقرر تکامل یابد و سبب شود عملکرد و ظاهری نامناسب در چهره فرد ایجاد شود. دلایل زیادی ممکن است باعث این عدم هماهنگی شوند که در زیر به برخی از آن‌ها اشاره می‌کنیم:

  • رشد نامطلوب ژنتیکی که شایع‌ترین علت می‌باشد.
  • فعالیتی غیرطبیعی از مرکز رشد با دلیلی ناشناخته به‌ عنوان ‌مثال در منطقه ( TMJ مفصل فک) که دقیقا روبروی کانال گوش قرار دارد و باعث اتصال استخوان فک به جمجمه می‌شود.
  • تومور یا آسیب‌های دیگر
  • سابقه‌ی آسیب قبلی

بیشتر مشکلات فک به دلیل رشد نامطلوب ناشی از ژنتیک هست. به همین دلیل هم اکثر روش‌های درمانی و از جمله جراحی فک، به‌منظور متناسب کردن صورت و بازگشت عملکرد متعادل آن صورت می‌گیرد.

 

 

نحوه انجام جراحی فک

کسی که قصد جراحی فک دارد، حتما باید قبل از جراحی فک، یک دوره‌ی مقدماتی ۹ تا ۱۴ ماهه برای درمان ارتودنسی را پشت سر بگذارد و این دوره درمانی با ارتودنسی، برای موفقیت‌آمیز بودن جراحی فک الزامی می‌باشد؛ بنابراین از مهم‌ترین اقداماتی که افراد باید قبل جراحی فک انجام دهند، انتخاب یک متخصص ارتودنسی خوب می‌باشد. پس از انتخاب پزشک ارتودنتیست موردنظر، برای مشاوره و معاینه قبل از جراحی فک ، نزد او بروید.

در اینجا، ارتودنسی دندان به ‌منظور هماهنگ کردن و ایجاد یک قوس مناسب، طوری که دندان‌ها بتوانند به شکل متناسبی روی یکدیگر قرار گیرند، انجام می‌شود. حتی گاهی ممکن است ارتودنتیست، به دلیل شلوغی دندان‌ها، دندانی را نیز بکشد. ابزارهای ارتودنسی، قبل از جراحی فک برداشته نمی‌شوند و در طول فرآیند جراحی به کمک جراح می‌آیند. همچنین بعد از جراحی فک نیز یک دوره ارتودنسی برای فرد نیاز است و در افراد مختلف متفاوت هست.

بیمار باید قبل از جراحی فک، با تجویز پزشک، رادیوگرافی‌های فک و دندان، فتوگراف ها و مدل‌های دندانی را تهیه کند و سپس مدارک تهیه‌شده، توسط ارتودنتیست و جراح فک بررسی شوند و طرح درمانی مناسبی برای بیمار تهیه گردد و جراح موردنظر، قبل از جراحی فک، نمونه عملی که قصد دارد برای بیمار انجام دهد را روی نمونه‌ی از قبل شبیه‌سازی‌شده انجام می‌دهد تا نتیجه‌ی حاصل از آن را ببیند و سپس عمل اصلی را روی فک بیمار انجام دهد. جراحی فک حتما باید در بیمارستان انجام شود و بیمار حدود یک روز پس از جراحی فک، در بیمارستان بستری شود.

 

دوران بهبودی جراحی فک

امروزه با پیشرفت تکنولوژی، این امکان برای جراحان به وجود آمده است که جراحی فک را از داخل دهان بیمار انجام دهند و به همین دلیل جای هیچ‌گونه زخمی در صورت بیمار ایجاد نشود. درگذشته پس از جراحی فک، به مدت ۷ هفته دندان‌های بیمار را به‌منظور جوش خوردن استخوان‌ها، باسیم می‌بستند به‌نحوی‌که بیمار قادر نبود دهان خود را باز کند. و این‌یکی از بزرگ‌ترین مشکلات بیماران پس از جراحی فک بود و باعث ناراحتی بیماران می‌شد. اما امروزه به‌ندرت از این روش جراحی فک استفاده می‌شود.

 

 

روش‌های جراحی فک نوین

روش های جراحی فک نوین :در روش های جراحی فک نوین به‌منظور ثابت نگه‌داشتن فک، از پیچ و پلیت استفاده می‌کنند و بدین‌وسیله بیماران می‌توانند بلافاصله پس از جراحی فک، فک خود را حرکت دهند و صحبت کنند، خمیازه بکشند و یا سرفه کنند. تنها کاری که در این روش، بعد از جراحی فک از بیمار خواسته می‌شود این است که در رژیم غذایی خود به مدت حداقل ۶ هفته فقط غذاهای نرم و آبکی (مانند پوره‌ی سیب‌زمینی، تخم‌مرغ، نیمرو، سوپ و …)  استفاده کند تا استخوان‌های فک، بدون فشار بهبود یابند.

 

 

 

از مهم‌ترین اقداماتی که باید بعد از جراحی فک صورت گیرد این است که بیمار همواره باید تحت کنترل جراح فک و ارتودنتیست باشد. چراکه پس از جراحی فک، فک تمایل دارد به حالت قبلی خود بازگردد که باید با این کشش عضلاتی مقابله شود و برای مقابله با این حالت، باید از دستگاه‌های ارتودنسی استفاده شود، ارتودنسی پس از جراحی فک، مرحله آخر درمان ارتوسرجری است و تغییرات جزئی را در موقعیت دندان‌ها ایجاد می‌کند. حدود شش الی نه ماه بعد از جراحی فک، دستگاه ارتودنسی ثابت از دهان خارج می‌شود و پلاک‌های متحرکی دردهان بیمار برای تثبیت وضعیت دندان‌ها قرار داده می‌شود.

 

 

 

ژنیوپلاستی

نقش چانه در زیبایی صورت

ژنیوپلاستی: نقش چانه در زیبایی و تناسب صورت غیر قابل‌ انکار می‌باشد .معیارهایی برای یک چانه طبیعی و ایده آل وجود دارد که طبیعی بودن یا غیرطبیعی بودن چانه را برحسب آن می‌سنجند.

ژینوپلاستی

فاصله برجستگی چانه تا گردن باید در حدود ۵cm باشد .همچنین باید رابطه مناسبی با لب پایین داشته باشد و یا ۲mm  عقب‌تر باشد .شیار بین لب و چانه باید فرورفتگی مناسب و نه خیلی عمیقی داشته باشد . در افرادی که چانه عقب‌ رفته‌ای دارند این شیار محو شده است و باعث می‌شود لب پایین به‌صورت کاذب برجسته و بیرون زده احساس شود .و زمانی که این برجستگی بیش‌ از حد باشد این وضعیت برعکس می‌شود .جراحی چانه را معمولاً همراه با جراحی فک انجام می‌دهند اما اگر موقعیت فک پایین و رابطه دندان‌های دو فک با یکدیگر ایده آل بود می‌توان جراحی چانه را به‌تنهایی انجام داد.

جراحی چانه را معمولاً به دو صورت استئوتومی استخوان چانه ( Genioplasty ) و جاگذاری پروتز انجام می‌دهند . جاگذاری پروتز زمانی توصیه می‌شود که  رشد چانه کم بوده باشد اما از روش استئوتومی برای افزایش رشد یا کاهش رشد در تمام ابعاد و همچنین متقارن کردن استفاده می‌شود . تحقیقات نشان می‌دهد درصد رضایت بیماران از نتایج استئوتومی بیشتر از پروتز چانه بوده است .

 

آناتومی چانه و فک

با احساس نارضایتی و درد در چانه و فک ،باید چانه، فک و انسداد دندان‌های فرد معاینه و ارزیابی شود .افرادی هستند که فک آن‌ها بسیار کوچک یا بسیار بزرگ است و انسداد دندان‌ها به ترکیبی از تنظیم با ارتودونسی و عمل جراحی فک نیاز دارد. این روش که برای درمان استفاده می‌شود ارتوگناتیک نام دارد  که در آن همزمان مشاوره فک صورت و مشاوره ارتودونسی باید انجام شود.

عمل چانه(ژینوپلاستی)

افراد متقاضی جراحی زیبایی چانه و فک ،باید با انجام یک تست اشعه ایکس (تصویربرداری رادیولوژی) معاینه شوند .در این تصویر مقدار استخوانی که باید در جراحی  جابجا شود مشخص می‌شود و آسیب‌های فک و دندان‌ها که ممکن است روی عمل جراحی تأثیر بگذارد بررسی می‌شوند.برای جراحی زیبایی فک و چانه روش‌های مختلفی وجود دارد. برای تشخیص اینکه بهترین نوع درمان برای فرد کدام می‌باشد ، باید ارزیابی کاملی  ازنظر بالینی و با رادیوگرافی، روی بیمار انجام می‌شود.

 

 

 

 

عمل زیبایی چانه (ژنیوپلاستی) چیست ؟

ژنیوپلاستی نوعی تکنیک جراحی سبک می‌باشد.برای انجام ژنیوپلاستی بیمار را به‌طور کامل بیهوش می‌کنند . در حین ژنیوپلاستی برشی در بافت نرم داخل دهان و پشت لب پایین انجام می‌دهند . بنابراین برشی روی صورت ایجاد نمی‌شود . پس از برش ، بافت نرم‌ استخوان زیر آن را جدا می‌کنند و استخوان چانه برحسب نیاز به تغییر شکل و افزایش یا کاهش در هر بعد ، بریده می‌شود .این برش با دقت زیادی انجام می‌شود تا به دندان‌ها و اعصاب حسی ناحیه آسیبی نرسد . پس از برش ، استخوان چانه در موقعیت جدید توسط پیچ و پلاک  ثابت می‌شود و زخم جراحی توسط بخیه‌های قابل‌ جذب بسته می‌شود .

 

 

 

انواع روش ژنیوپلاستی  و کاربردهای آن

 

ایمپلنت‌های چینی آلوپلاستیک

این گزینه برای اصلاح ناهنجاری‌های جزئی چانه کاربرد دارد و باعث ایجاد یک ظاهر متعادل و متقارن در بیمارانی که عقب‌نشینی چانه دارند می‌شود.

ایمپلنت های چینی آلوپلاستیک

ژنیوپلاستی کشویی

ژنیوپلاستی کشویی برای اصلاح ناهنجاری‌های پیچیده چانه، که براثر ژنتیک، زخم و یا بیماری ایجاد می‌شوند، کاربرد دارد . این روش ژنیوپلاستی برای برطرف کردن  مشکلات مربوط به ناهنجاری‌های چانه مثل انسداد راه هوایی انجام می‌شود. به دلیل اینکه این جراحی ژنیوپلاستی از نوع کشویی می‌باشد ، هیچ نوع پیوند استخوانی  نیاز نیست.

ژنیوپلاستی پوکی استخوان

ژنیوپلاستی را می‌توان به‌صورت افقی، عمودی یا ترکیبی از هر دو انجام داد . ژینوپلاستی افقی را  برای چانه‌هایی به کار می‌برند که خارج از حالت عادی باشد، درحالی‌که ژنیوپلاستی عمودی را برای از بین بردن یا اضافه کردن بافت استخوانی جهت افزایش یا کاهش طول چانه استفاده می‌کنند. جراحان طبق معمول از صفحات تیتانیوم که سایز آن از ۳ تا ۸ میلی‌متر هست، برای نگهداری چانه اصلاح‌شده بعد از جراحی استفاده می‌کنند.

در همه روش های ژنیوپلاستی بیمار را تحت بیهوشی عمومی درمی‌آورند و برشی را زیر چانه یا داخل دهان او انجام می‌دهند. این برش به نوع عمل ژنیوپلاستی بستگی دارد و ممکن است  شامل برش یا برداشتن یک قطعه استخوان چانه یا قرار دادن ایمپلنت‌های چینی باشد.

مراقبت‌های پس از ژنیوپلاستی

بیمار پس از ژنیوپلاستی ممکن است تا چند روز یا چند هفته درد داشته باشد که طبیعی می‌باشد و برای کاهش درد می‌تواند داروهای ضد درد و آنتی‌بیوتیک‌ها با تجویز پزشک مصرف کنند. رعایت بهداشت دهان و دندان در طول دوره بهبودی از نکات مهم می‌باشد که باید موردتوجه قرار گیرد. بعد از گذشت ۶ تا ۷ روز از عمل ژنیوپلاستی ، بخیه‌ها را برمی‌دارند.تورم بعد ژنیوپلاستی ممکن است بعد چند هفته به میزان قابل‌ توجهی کم شود و پس از چند ماه به‌طور کامل برطرف شود. به همین دلیل امکان دارد تا چند ماه بعد از عمل ژنیوپلاستی  و تا زمان فروکش کردن ورم  چانه، شکل نهایی چانه مشخص نشود.

مراقبت های بعد ژنیوپلاستی

بعد ژنیوپلاستی چانه یا دهان بیمار ، زخم می‌باشد و به همین دلیل بیمار باید یک هفته تا ۱۰ روز غذاهای نرم بخورد.همچنین برای اینکه بیمار سریعتر بهبود پیدا کند باید از یک لباس مخصوص کشیدگی چانه استفاده کند .خیلی از بیماران ۲ هفته پس از عمل ژنیوپلاستی، می‌توانند فعالیت‌های عادی خود را انجام دهند ، البته امکان دارد  بهبودی کامل تا ۶ هفته هم طول بکشد.برطرف شدن بی‌حسی لب پایین و دندان‌های جلو ممکن است تا چند ماه طول بکشد  . ولی در کل عوارض خاصی در جراحی چانه به وجود نمی‌آید.

مزایای جراحی چانه

بزرگ‌ترین مزیتی که جراحی چانه(ژنیوپلاستی) برای فرد ایجاد می‌کند ، تغییرات قابل‌ توجه در صورت از طریق یک جراحی نسبتاً سبک می‌باشد . ژنیوپلاستی را همراه با جراحی زیبایی بینی هم می‌توان انجام داد. متناسب بودن چانه می‌تواند باعث زیبایی لب‌ها ، بینی و در کل زیبایی کلی چهره گردد . در ایران بیشترین دلیلی که سبب انجام ژنیوپلاستی می‌شود عقب بودن چانه می‌باشد.